Aptomat là gì? Cấu tạo, chức năng và nguyên lý hoạt động

Aptomat là thiết bị xuất hiện trong tất cả các hệ thống điện dân dụng và công nghiệp. Tuy quan trọng và phổ biến đến vậy nhưng nhiều người vẫn chưa biết aptomat là gì và hoạt động như thế nào. Nếu bạn là một trong số đó thì đọc ngay bài viết này nhé!

Aptomat là gì?

Aptomat, hay nhiều người gọi là CB (Circuit Breaker – tiếng Nga), là một loại cầu dao có khả năng đóng ngắt tự động. Trong một hệ thống điện, đây được xem là thiết bị vô cùng quan trọng với chức năng tránh quá tải, ngắn mạch. Ngoài ra, một số loại aptomat khác còn có thể chống rò rỉ điện (gọi là aptomat chống rò) hay chống giật (gọi là aptomat chống giật).

Aptomat là gì?

Chức năng của aptomat trong hệ thống điện

Được xem là thiết bị không thể thiếu trong bất kỳ một hệ thống điện nào, aptomat sẽ đảm nhiệm các chức năng sau đây:

  • Đầu tiên, khi có các sự cố xảy ra như đoản mạch, chập điện do quá tải,…, nhờ chế độ tự động, aptomat sẽ tiến hành ngắt dòng điện để bảo vệ các thiết bị điện và máy móc trong nhà. Đây là chức năng hữu ích nhất, đặc biệt phát huy tác dụng khi sự cố xảy ra trong trường hợp không có ai trong nhà hay buổi đêm mọi người đã đi ngủ. 

  • Thứ hai, một vài nguyên nhân gây hiện tượng dòng điện bị rò rỉ xuống đất dẫn đến mất cân bằng giữa giá trị đi và về, aptomat cũng sẽ ngắt tự động để ngăn dòng điện đang bị rò rỉ đó. 

  • Thứ ba, trong trường hợp điện giật, aptomat tự động chuyển về off để bảo vệ tính mạng của con người.

​>>> XEM NGAY: Thang máng cáp là gì?

Hiện tượng chập điện gây cháy nổ

Cấu tạo của aptomat

Aptomat có rất nhiều loại nên cũng thường có nhiều điểm cấu tạo khác nhau, tuy nhiên về cơ bản thường gồm 2 cấp tiếp điểm hoặc 3 cấp tiếp điểm:

  • 2 cấp tiếp điểm (tiếp điểm chính và hồ quang): Khi đóng mạch, hồ quang sẽ đóng trước rồi đến tiếp điểm chính. Quá trình mở được thực hiện ngược lại.

  • 3 cấp tiếp điểm (tiếp điểm chính, tiếp điểm phụ và hồ quang). Quá trình đóng mạch sẽ do hồ quang sẽ đóng trước rồi đến tiếp điểm phụ và sau cùng là tiếp điểm chính. Như vậy, ở cấu tạo này, tiếp điểm chính sẽ được bảo vệ tốt hơn bởi nó được ngăn cách với hồ quang qua tiếp điểm phụ. Và cũng như cấu tạo 2 cấp tiếp điểm, quá trình mở được thực hiện các thao tác ngược lại.

Cấu tạo của aptomat

Ngoài ra, cấu tạo của aptomat còn có các bộ phận cơ bản như dập hồ quang (nửa kín hay nửa hở), móc bảo vệ (rơ le hoặc điện từ) và cơ cấu truyền động cắt (có thể điều khiển bằng tay hay cơ điện).

Phân loại aptomat

Tiêu chí phân loại

Các loại aptomat

Theo cấu tạo

  • Aptomat dạng tép MCB
  • Aptomat dạng khối MCCB

Theo chức năng

  • Aptomat thường
  • Aptomat chống rò rỉ

Theo số pha, số cực

  • Aptomat 1 pha: 1 cực
  • Aptomat 2 pha: 2 cực
  • Aptomat 1 pha + trung tính: 2 cực
  • Aptomat 3 pha: 3 cực
  • Aptomat 4 pha: 4 cực
  • Aptomat 3 pha + trung tính: 4 cực

Theo dòng cắt ngắn mạch

  • Dòng cắt thấp (dùng trong mạng lưới điện dân dụng)
  • Dòng cắt tiêu chuẩn (dùng trong mạng lưới điện công nghiệp)
  • Dòng cắt cao (dùng trong mạng lưới điện công nghiệp và nhiệm vụ đặc biệt)

Theo khả năng chỉnh dòng

  • Aptomat có định mức không đổi
  • Aptomat chỉnh dòng định mức

Nguyên lý làm việc của aptomat

  • Khi phát hiện sự cố xảy ra trong hệ thống điện, aptomat sẽ tự động thực hiện ngắt điện bằng cơ chế sau: Sự thay đổi cường độ dòng điện qua các tiếp điểm sẽ làm từ trường trên lò xo bị thay đổi (giảm xuống khi điện áp quá thấp, tăng lên khi điện áp cao) khiến các tiếp điểm mở ra làm dòng điện bị ngắt kết nối.

  • Thường thì với các aptomat trong hộ gia đình, do có dòng điện định mức không quá lớn nên muốn thiết bị được hoạt động trở lại, người sử dụng phải tự thực hiện thao tác. Còn đối với công nghiệp hay các ứng dụng yêu cầu điện áp cao hơn (lên đến 1000A), các aptomat trong hệ thống này sẽ có cơ chế hoạt động bằng điện từ.

  • Ngoài ra, sau một khoảng thời gian hệ thống bị ngắt mạch do sự cố, các lò xo sẽ trở lại hoạt động bình thường. Khi đó, các tiếp điểm sẽ được kết nối, tiếp xúc với nhau để cho phép hoạt dòng điện chạy qua. Đó được gọi là quá trình đóng mạch.

Thông số kỹ thuật và ký hiệu aptomat

Một số thông số kỹ thuật cơ bản của aptomat cũng như ký hiệu aptomat bạn cần biết:

Ký hiệu

Ý nghĩa

In

Dòng điện định mức

Ir

Dòng điện hoạt động được chỉnh trong phạm vi cho phép của thiết bị

Ue

Điện áp định mức

Ui

Điện áp cách điện định mức

Uimp

Điện áp chịu xung định mức

Icu

Dòng cắt ngắn mạch (có thể hiểu là khả năng chịu đựng dòng điện lớn nhất của tiếp điểm trong 1 giây)

Icw

Khả năng chịu dòng ngắn mạch của aptomat trong 1 đơn vị thời gian

Ics

Khả năng cắt thực tế khi xảy ra sự cố của aptomat

AT

Viết tắt của Ampe Trip: dòng điện tác động

AF

Viết tắt của Ampe Frame: dòng điện khung

Characteristic Curve

Đường cong đặc tính bảo vệ CB

Mechanical hay Electrical Endurance

Số lần đóng cắt cơ khí cho phép

Ký hiệu aptomat

Bật mí cách chọn aptomat

Điều kiện quan trọng để chọn aptomat:

I (aptomat) >= (1.2 ÷ 1.5) * I (định mức)

Khi đó, việc lựa chọn aptomat sẽ phụ thuộc vào các yếu tố sau:

  • Dòng điện tính toán đi trong hệ thống

  • Dòng điện quá tải

  • Tính thao tác có chọn lọc

Ngoài những đặc điểm trên, trong cách chọn aptomat, bạn cũng cần chú ý đến tính năng làm việc của cả thông số phụ tải để tránh trường hợp aptomat nhảy liên tục khi có tình trạng quá tải ngắn hạn xảy ra trong các điều kiện hoạt động bình thường như dòng điện khởi động chẳng hạn.

Thêm vào đó, có một yêu cầu nữa cũng cần được áp ứng khi chọn aptomat là dòng điện định mức của móc bảo vệ phải lớn hơn hoặc ít nhất bằng dòng điện tính toán của mạch để đảm tính bảo an toàn điện.

Điểm danh một số loại aptomat thông dụng trên thị trường hiện nay

1. Aptomat của Panasonic

Đây là một thương hiệu có trụ sở tại Osaka – Nhật Bản được thành lập từ những năm 1923. Cho đến nay, Panasonic đã trở thành “ông lớn” kỳ cựu trong lĩnh vực điện tử với những sản phẩm bền, đẹp, chất lượng cao, trong đó có aptomat.

Aptomat chống giật Panasonic

2. Aptomat của Mitsubishi

Mitsubishi là tập đoàn công nghệ hàng đầu của Nhật Bản có tuổi thọ hơn trăm năm. Các sản phẩm aptomat của thương hiệu này luôn được đa dạng hóa từ dân dụng cho đến công nghiệp với nhiều công suất, cường độ dòng điện khác nhau, do đó luôn là sự lựa chọn tin tưởng của người tiêu dùng.

Aptomat thương hiệu Mitsubishi

3. Aptomat của LS

Đối với thị trường trong nước, LS cũng là cái tên không còn quá xa lạ nhờ những dòng sản phẩm chất lượng, cho độ bền cao như công tắc, ổ cắm, phích cắm,… Aptomat của LS trước khi cung cấp ra thị trường đều được nhà sản xuất kiểm nghiệm kỹ càng về độ an toàn cũng như các kỹ thuật liên quan, đáp ứng nhu cầu sử dụng một cách tốt nhất cho khách hàng.

Aptomat thương hiệu LS

4. Aptomat của ABB

Những thiết bị của ABB đều được sản xuất theo tiêu chuẩn Châu Âu với công nghệ hiện đại cho ra những ưu điểm vượt trội và có tính ứng dụng cao. Vì vậy mà chúng luôn được đánh giá tốt từ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ cũng như chiếm trọn lòng tin của khách hàng trên thế giới.

Aptomat thương hiệu ABB

5. Aptomat của Titan

Aptomat của Titan được xem là sản phẩm cực kỳ phù hợp với mức chi trả của người tiêu dùng Việt Nam. Bên cạnh ưu điểm có ngoại hình đẹp, dễ dàng lắp đặt thì chúng còn được thiết kế bên trong hoạt động theo 2 cơ chế song song là khởi động nhiệt và khởi động từ mà ít có dòng sản phẩm nào khác làm được. Do đó, loại aptomat này trong quá trình sử dụng sẽ làm tăng độ chính xác cũng như tính an toàn cho người dùng.

Aptomat thương hiệu Titan

Bài viết trên đây đã giúp các bạn có thêm những kiến thức cần thiết, cơ bản về aptomat và quan trọng là cách chọn aptomat để phù hợp với hệ thống điện cũng như nhu cầu tiêu thụ của thiết bị, máy móc trong nhà. Điện là nguồn năng lượng không thể thiếu nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, do đó, trong quá trình sử dụng hãy dùng các thiết bị chính hãng, công nghệ cao để đảm bảo an toàn nhất cho các thành viên.

>>> CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT: Máng cáp điện là gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *